Heb je last van branderige, geïrriteerde, droge ogen sinds je in de menopauze bent? Droge ogen menopauze: je bent zeker niet alleen. Maar liefst 80% van de vrouwen in de menopauze ervaart oogklachten, waarbij droge ogen een van de meest voorkomende is. Deze klachten kunnen niet alleen vervelend zijn in het dagelijks leven, maar ook extra problemen veroorzaken als je contactlenzen draagt.
In dit artikel ontdek je waarom de menopauze zoveel invloed heeft op je ogen, welke symptomen je kunt herkennen, en – belangrijker nog – wat je eraan kunt doen. Ook geven we specifiek advies voor contactlensdragers die met deze uitdaging te maken hebben.
Waarom de menopauze je ogen beïnvloedt
De cruciale rol van hormonen
De overgang is een periode waarin je lichaam grote hormonale veranderingen ondergaat. Vooral de daling van oestrogeenproductie heeft verstrekkende gevolgen. Wat veel vrouwen niet weten, is dat oestrogeen een essentiële rol speelt bij het behoud van gezonde ogen. Dit hormoon helpt namelijk bij de productie van tranen en houdt je slijmvliezen – inclusief die in je ogen – soepel en goed gehydrateerd.
Wanneer de oestrogeenspiegel daalt tijdens de menopauze, vermindert ook de kwaliteit en kwantiteit van je traanvocht. Tranen bestaan uit drie lagen: een olielaag, een waterige laag en een slijmachtige laag. Oestrogeen beïnvloedt alle drie deze componenten, waardoor een hormonale disbalans direct invloed heeft op je traanfilm.
Veranderingen in het oogweefsel
Naast de traanproductie beïnvloedt de menopauze ook de collageenproductie in je lichaam. Collageen is belangrijk voor het behoud van stevige en elastische weefsels. Bij een lagere oestrogeenspiegel neemt de collageenproductie af, wat leidt tot dunnere huid rond je ogen en veranderingen in de oogleden. Deze veranderingen kunnen leiden tot meer irritatie en ontstekingen zoals blefaritis (ontsteking van de ooglidrand).
Ook de meiboomklieren, kleine talgkliertjes in je oogleden die de olielaag van je traanfilm produceren, kunnen minder effectief werken tijdens de menopauze. Het resultaat is een minder stabiele traanfilm die sneller verdampt, wat de droogteproblematiek verergert.
Herkenbare symptomen van droge ogen
Directe klachten die je kunt ervaren
De symptomen van droge ogen kunnen variëren van mild ongemak tot ernstige irritatie die je dagelijks functioneren belemmert. Veel voorkomende klachten zijn:
- Een brandend of stekend gevoel in de ogen
- Roodheid en irritatie
- Het gevoel dat er zand of een vuiltje in je oog zit
- Wazig zicht dat tijdelijk kan verbeteren door met je ogen te knipperen
- Moeite met langdurig lezen of computerwerk
Deze symptomen kunnen gedurende de dag variëren en worden vaak erger in omgevingen met airconditioning, verwarming, of bij langdurig beeldschermgebruik.
Verwarrende compensatiereacties
Opvallend genoeg kan een van de symptomen van droge ogen juist overmatig tranen zijn. Dit lijkt tegenstrijdig, maar is eigenlijk een reflexreactie van je lichaam. Als je ogen te droog worden, probeert je lichaam dit te compenseren door extra tranen aan te maken. Deze ‘reflextranen’ bevatten echter niet de juiste samenstelling om langdurige bevochtiging te bieden en spoelen vaak snel weg, waardoor het droogteprobleem blijft bestaan.
Andere compensatiereacties kunnen zijn:
- Veelvuldig knipperen om de traanfilm te verspreiden
- Verhoogde gevoeligheid voor licht (fotofobie)
- Chronisch vermoeide ogen
- Slijmdraadjes in je ogen, vooral in de ochtend
Preventie en zelfzorg voor droge ogen door de menopauze
Dagelijkse gewoonten die echt helpen
Je kunt veel doen om droge ogen tijdens de menopauze te voorkomen of te verzachten. Eenvoudige aanpassingen in je dagelijkse routine kunnen al een groot verschil maken:
- Drink voldoende water, minimaal 1,5 tot 2 liter per dag
- Neem regelmatig pauzes tijdens beeldschermwerk (de 20-20-20 regel: na 20 minuten nabijwerk minstens 20 seconden zo ver mogelijk kijken (6 meter tot oneindig) en minstens 2u per dag buiten komen)
- Gebruik een luchtbevochtiger in droge ruimtes, vooral in de slaapkamer
- Vermijd directe luchtstroom van ventilators, airconditioning of verwarming op je gezicht
- Draag een zonnebril buiten om je ogen te beschermen tegen wind en uv-straling
Ook je voeding kan een positieve invloed hebben. Voedingsmiddelen rijk aan omega-3 vetzuren (zoals vette vis, lijnzaad en walnoten) en vitamine A (eieren, zuivel, wortelen en bladgroenten) kunnen bijdragen aan een gezonde traanfilm.
Voedingssupplementen en ondersteunende producten
Naast aanpassingen in je leefstijl kunnen bepaalde supplementen helpen bij de bestrijding van droge ogen:
- Omega-3 supplementen (visolie of algenolie)
- Duindoornbesolie, rijk aan omega-7 vetzuren die specifiek heilzaam zijn voor slijmvliezen
- Vitamine A-supplementen, maar alleen in overleg met een arts
- Neutrale kunsttranen voor extra bevochtiging
Er zijn ook speciale verwarmende oogmaskers verkrijgbaar die helpen de meiboomklieren beter te laten functioneren. Deze maskers worden warm gemaakt en vervolgens enkele minuten op de gesloten ogen gelegd, wat de olieproductie kan stimuleren en de kwaliteit van je traanfilm kan verbeteren.
Medische behandelingen en professionele hulp
Wanneer zelfzorg niet voldoende is
Als de symptomen van droge ogen aanhouden ondanks zelfzorgmaatregelen, is het verstandig om een oogarts te raadplegen. Een specialist kan de ernst van je klachten beoordelen en gerichte behandelingen voorstellen. Medische opties voor droge ogen omvatten:
- Meer specifieke en doelgerichte unsttranen en ooggels in verschillende samenstellingen, afgestemd op je specifieke situatie
- Ontstekingsremmende oogdruppels die helpen ontstekingen rond de oogleden te verminderen
- Traanpuntpluggen, kleine implantaten die in de traanafvoerkanalen worden geplaatst om de tranen langer in je ogen te houden
In sommige gevallen kan een oogarts ook adviseren de oogleden te reinigen met speciale middelen om verstopte meiboomklieren vrij te maken of een behandeling voorstellen waarbij de klieren met warmte en druk worden gestimuleerd (LipiFlow):
De rol van hormoontherapie
Voor sommige vrouwen kan hormoontherapie (HRT) een optie zijn om menopauzale symptomen, waaronder droge ogen, te verlichten. Onderzoek heeft aangetoond dat oestrogeentherapie een positief effect kan hebben op de traanproductie en ooglidgezondheid bij vrouwen in de menopauze.
Het is belangrijk om de voor- en nadelen van hormoontherapie goed te bespreken met je arts, aangezien deze behandeling niet voor iedereen geschikt is en ook andere effecten heeft op je lichaam. De beslissing moet worden genomen op basis van je algemene gezondheid en persoonlijke medische geschiedenis.
Contactlenzen dragen tijdens de menopauze
Waarom contactlenzen problematischer worden
Als je contactlenzen draagt, kan de menopauze extra uitdagingen met zich meebrengen. Contactlenzen liggen direct op het hoornvlies en zijn afhankelijk van een stabiele traanfilm om comfortabel te blijven. Bij droge ogen kunnen de volgende problemen optreden:
- Lenzen die aan het oog “plakken” of juist te snel uitdrogen
- Verhoogde irritatie en roodheid
- Kortere draagtijden voordat ongemak optreedt
- Verhoogd risico op ooginfecties door microtrauma’s op een droog hoornvlies
Veel vrouwen merken dat lenzen die voorheen perfect pasten en comfortabel waren, opeens problemen veroorzaken of zelfs ondraaglijk worden tijdens de menopauze.
Aanpassingen voor contactlensdragers
Als je toch contactlenzen wilt blijven dragen tijdens de menopauze, zijn er verschillende aanpassingen mogelijk:
- Overstap naar daglenzen, die hygiënischer zijn en minder kans geven op afzettingen
- Kies voor silicone hydrogel-lenzen, die meer zuurstof doorlaten en minder vocht aan het oog onttrekken
- Gebruik bevochtigende druppels die specifiek geschikt zijn voor gebruik met contactlenzen
- Verkort je draagtijd en wissel regelmatig af met een bril
- Laat je lenzen opnieuw aanmeten, want de vorm van je hoornvlies kan veranderen tijdens de menopauze
Het is essentieel om regelmatig (minstens 1x per jaar) naar de optometrist of oogarts te gaan voor controle. Deze kan niet alleen je ogen en lenzen beoordelen, maar ook adviseren over het type lens en onderhoudsmiddelen die het beste bij je situatie passen.
Conclusie
Droge ogen zijn een veelvoorkomend maar onderschat symptoom van de menopauze dat een aanzienlijke impact kan hebben op je levenskwaliteit. De hormonale veranderingen tijdens deze levensfase beïnvloeden je traanproductie, oogweefsel en algehele ooggezondheid op diverse manieren.
Gelukkig zijn er meerdere effectieve strategieën om deze klachten te verlichten, van eenvoudige leefstijlaanpassingen tot medische behandelingen. Voor contactlensdragers betekent dit soms dat er aanpassingen nodig zijn in type lenzen of draaggewoonten, maar met de juiste zorg blijft comfortabel lensgebruik vaak mogelijk.
Neem je oogklachten serieus en aarzel niet om professionele hulp te zoeken als zelfzorgmaatregelen onvoldoende helpen. Je oogarts of optometrist kan je begeleiden naar de beste oplossing voor jouw specifieke situatie, zodat je ook tijdens en na de menopauze van helder en comfortabel zicht kunt blijven genieten.
Veelgestelde vragen
Droge ogen tijdens de menopauze zijn meestal blijvend, omdat de hormonale veranderingen die ermee samenhangen permanent zijn. De intensiteit van de symptomen kan wel fluctueren en met de juiste behandeling en zorg kunnen de klachten aanzienlijk verminderen. Sommige vrouwen ervaren dat de symptomen na verloop van tijd stabiliseren wanneer het lichaam zich aanpast aan de nieuwe hormonale situatie.
In veel gevallen kun je contactlenzen blijven dragen, maar mogelijk moet je aanpassingen doen in het type lens, de draagtijd of de verzorging. Daglenzen of silicone hydrogel-lenzen kunnen comfortabeler zijn. Het is belangrijk om regelmatig naar een oogspecialist te gaan voor advies op maat. In sommige ernstiger gevallen van droge ogen kan het beter zijn tijdelijk of permanent over te stappen op een bril.
Er is niet één type oogdruppel dat voor iedereen het beste werkt. Voor milde klachten kunnen kunsttranen zonder conserveringsmiddelen een goede optie zijn. Bij meer uitgesproken symptomen kunnen dikkere ooggels of druppels met specifieke ingrediënten zoals hyaluronzuur of trehalose helpen. Voor ontstekingsgerelateerde droge ogen kan je arts ontstekingsremmende druppels voorschrijven. Het is het beste om met een oogspecialist te overleggen voor een persoonlijk advies.
